حسين قرچانلو

113

جغرافياى تاريخى كشورهاى اسلامى ( فارسى )

3 . المدرسة التنكزيه ؛ واقف اين مدرسهء بزرگ و استوار ، امير تنكز ناصرى ، نايب شام ، بوده است . در ميان مدارس شام از اين مدرسه محكمتر نبوده است . اين مدرسه در سمت راست واردشوندگان به مسجد اقصى - از سمت باب السلسله كه دروازهء اصلى مسجد است - قرار دارد . بر در اين مدرسه نقش كتيبه‌اى است كه برطبق آن تنكز اين مدرسه را در 729 ق بنا كرده است . مرمركارى ديوار جنوبى مسجد اقصى و نيز تجديد بناى قناتى كه آب را از عين العروب ( چشمهء عروب ) به شهر بيت المقدس مىآورد ، از ديگر آثار تنكز است . بناى قنات مزبور در 727 ق آغاز شد و در 728 ق آب آن به بيت المقدس رسيد و در پايان ربيع الاول 728 ، در وسط مسجد ، در آبگيرى مرمرى ميان قبة الصّخره و مسجد اقصى آب نماند . سوق القطانين و حمامى كه در سمت راست وارد شوندگان - از راه وادى - به اين بازار قرار دارد ، امروز به حمام العين معروف است و كاروانسرايى كه در سمت جنوب سوق القطانين ميان حمام الشفى و حمام العين واقع است نيز از آثار تنكز است . وى منارهء باب السلسله را نيز دوباره ساخت . « 1 » امير تنكز روز سه‌شنبه 21 محرم 741 ق در قلعهء اسكندريه مسموم شد و درگذشت . وى را ابتدا در اسكندريه مدفون كردند ، ولى بعد جسد او را در پنجم رجب 744 به بيت المقدس منتقل كردند . « 2 » 4 . المدرسة البلديه در سمت شمالى باب السكينهء مسجد اقصى ، معروف به باب السلام واقع است . اين مدرسه را امير منكلى بغا الاحمدى ، نايب حلب ، وقف كرد و خود در همانجا وفات يافت و در 782 ق در آنجا مدفون گرديد . « 3 » 5 . دار الحديث از سمت مغرب مجاور باب التربه و مدرسة الطازيه است . اين بنا به وسيله امير شرف الدين عيسى بن بدر الدين ابى القاسم الهكّارى وقف شده و تاريخ وقف آن 25 رجب 666 است . « 4 »

--> ( 1 ) . همان ؛ ج 2 ، ص 34 - 35 و همان ؛ ص 165 - 166 . ( 2 ) . الانس الجليل بتاريخ القدس و الخليل ؛ ج 2 ، ص 35 . ( 3 ) . همان ؛ ج 2 ، ص 35 و تاريخ اورشليم ( بيت المقدس ) ؛ ص 170 . ( 4 ) . همان ؛ ج 2 ، ص 44 و همان ؛ ص 162 .